Trịnh Hoài Đức

Thân thiện

Trịnh Hoài Đức ngồi bên bàn gỗ, tay cầm bút lông chăm chú biên soạn bộ sách Gia Định thành thông chí.

Định nghĩa

1. Danh từ riêng:
   • Một danh nhân văn hóa, sử gia và quan đại thần triều Nguyễn: "Trịnh Hoài Đức" là tên một nhân vật lịch sử Việt Nam sống vào cuối thế kỷ 18, đầu thế kỷ 19. Ông là một học giả uyên bác, từng giữ nhiều chức vụ quan trọng trong triều đình và có nhiều đóng góp về sử học, địa chí và thơ ca.

Thông tin chi tiết

• Tên khác: Trịnh Hoài An.
• Tự: Chỉ Sơn.
• Hiệu: Cấn Trai.
• Năm sinh, năm mất: 1765 - 1825.
• Quê quán: Tổ tiên gốc Phúc Kiến (Trung Quốc), sau định cư ở Biên Hòa (nay thuộc tỉnh Đồng Nai, Việt Nam).
• Sự nghiệp: Ông theo phò chúa Nguyễn Ánh từ sớm, thi đỗ và bắt đầu làm quan từ năm 1788. Sự nghiệp quan trường thăng tiến, ông từng giữ chức Thượng thư bộ Lại, kiêm nhiệm bộ Binh và giữ chức Phó Tổng tài Quốc sử quán.
• Tác phẩm tiêu biểu: Ông là tác giả của bộ địa chí nổi tiếng "Gia Định thành thông chí", và hai tập thơ "Cấn Trai thi tập", "Bắc sứ thi tập".

Ví dụ sử dụng

• Danh từ riêng:
  • Bộ "Gia Định thành thông chí" của Trịnh Hoài Đức là một tư liệu quý về vùng đất Nam Bộ.
  • Các nhà nghiên cứu đánh giá cao những đóng góp của Trịnh Hoài Đức đối với sử học và văn hóa Việt Nam.
  • Trong chuyến đi sứ sang Trung Quốc, Trịnh Hoài Đức đã sáng tác nhiều bài thơ ghi lại trong tập "Bắc sứ thi tập".

Vai trò và đóng góp

• Vai trò quan lại: Là một đại thần trung thành, giữ nhiều trọng trách trong việc xây dựng và quản lý đất nước dưới triều Nguyễn.
• Vai trò sử gia, học giả: Ông để lại một di sản văn hóa đồ sộ, đặc biệt là bộ sách ghi chép đầy đủ về địa lý, lịch sử, phong tục, sản vật của vùng Gia Định (Nam Bộ), trở thành nguồn tư liệu vô giá cho hậu thế.
• Vai trò thi nhân: Thơ của ông thể hiện tình yêu quê hương, đất nước và những suy tư về thế sự.

Biến thể và từ liên quan

• Gia Định thành thông chí: Tên bộ sách địa chí quan trọng nhất của Trịnh Hoài Đức, mô tả toàn diện vùng đất Gia Định xưa.
• Cấn Trai: Bút hiệu (hiệu) của Trịnh Hoài Đức, thường dùng để gọi tên các tác phẩm của ông (ví dụ: ).
• Lục trấn: Nhóm ba người bạn thân thiết và cùng là những danh sĩ nổi tiếng ở Gia Định gồm: Trịnh Hoài Đức, Lê Quang Định và Ngô Nhân Tịnh. Họ còn được gọi là "Tam gia" hoặc "Gia Định tam gia".

Từ đồng nghĩa / Cách gọi khác

• Cấn Trai tiên sinh: Cách gọi tôn kính Trịnh Hoài Đức theo bút hiệu của ông.
• Thượng thư Trịnh Hoài Đức: Cách gọi nhấn mạnh chức vụ cao nhất của ông trong triều đình.

Học thuật

1. (Trịnh Hoài An; 1765-1825) Tự Chỉ Sơn, hiệu Cấn Trai. Tổ tiên xa vốn ở Phúc Kiến (Trung Quốc) sau sang ngụ ở Phú Xuân, rồi vào ở Trấn Biên Biên Hoà (nay thuộc Đồng Nai). Trịnh Hoài Đức sớm theo khuông phò Nguyễn Aỏnh, đã thi đỗ và làm quan từ 1788, sau được thăng tới Thượng thư bộ Lại, kiêm bộ Binh và Phó Tổng tài Quốc sử quán. Tác giả bộ Gia Định thành thông chí, và hai tập thơ Cấn Trai thi tập, Bắc sứ thi tập